Mahmut Özturan ile Felsefe Sohbetleri

Img

Gri Düşünmenin Tatsızlığı

Düşünmek güzeldir, iyidir, değerlidir, yararlıdır; düşündükleriniz ister siyah, ister beyaz, isterse renkli ve hatta rengarenk olsunlar! Düşünceleriniz, yaşamınızın gizli bir eleküstü birikiminin sonucu olan irdelemeler ve sorgulamalardır. O güne kadar yaşadıklarınızın ya da yaşanma olasılığı olmuş konularınızın nitelikleri, düşüncelerinizin rengini belirler; kötümseriklerle dolu simsiyah düşünceler, iyimserliklerle dolu bembeyaz düşünceler, sadece günün tadını çıkarmayı isteyen ve hedefleyen renkli düşünceler de olabilir. Bu düşünmelerin hepsi, neyi düşündüğünüzü bildiğiniz ve bilincinde olduğunuz için normaldir. Ancak, eğer düşünmelerinizde büyük belirsizlikler varsa, konunuz, anınız ya da olası geleceğiniz üzerinde nitelikli düşünemiyorsanız, yani düşünmeleriniz gri ise, bu flu belirsizlik doğrudan doğruya mutlak bir tatsızlık yaşatır size. Mümkün olabildiğince düşüncelerimize bir renk, bir netlik ve bir nitelik kazandırmamız, kendimize ve yaşamımıza yapabileceğimiz en büyük iyilik olacaktır.

Img

Değerleri olmayan, değersizleşir!

Yaşamı yaşanır kılan ve yaşama anlam kazandıran evrensel ve erdemsel niteliklerin insan yaşamında varlığı, hep istenilen, hep savunulan ve fakat bireylerin yaşamlarında nitelikli varlıkları çok az görülebilen bir gerçekliktir. Yaşamı değerli kılma ve değerler katma hedefi, erdemliliği gerektirir. Yaşamı değerli kılabilmek, bireyin yaşamındaki en anlamlı kazanımdır. Yaşamına, yaşamı boyunca hiç bir değer katamamış ve hatta değerlerle tanışmamış insanların yaşamlarının hiçlik olasılığı bilinmelidir. Yaşamımızın anlamlı olmasını istiyorsak, değersel nitelikli kavram ve ögeleri araştırmak, öğrenmek ve bir şekilde yaşamımıza katmak için ciddi gayretler içinde olmamız gerekir. Bir şeyi istemek, o şeye sahip olmaya yönelmektir; o şeye sahip olmak ise, o şeyi yaşamının bir ögesi yapabilmiş olmaktır.

Img

Gerçekçi hayaller, akılcı hedefler

Yaşamın bir anlamı ve değeri olduğuna inanan bireyler öncelikle kendi öz yaşamları için, sonra da sevdikleri ve önemsedikleri kişiler, fikirler ve idealler için hayaller kurarlar, önemsenen kişilerin ya da şeylerin yararına ve iyiliğine hedefler belirlerler. Bireyin kendi yaşamı için, kendi iyiliği için, kendi geleceği için, kendi mutluluğu için düşünmesi, hayaller kurması ve hedefler belirlemesi, olması gerekendir ve her insandan beklenir. Peki ya sonra? Kurduğu hayalleri gerçekleştirmek için, belirlediği hedeflere ulaşabilmek için neler yapar? Sadece düşünmekle hiçbir şeyin gerçekleşemeyeceğini herkes iyi bilir. Hedefe ulaşabilmek için akılcı ve gerçekçi, düşünsel ve eylemsel planların yapılmış olması, bu planların yaşama geçirilmesi ve uygulanabilmesi için de mutlak kararlılık ve gerçekçi bir gayretin gösterilmesi gerekir. Eğer hayaller ve hedefler akılcı ise ve gerçeklik temelleri üzerine kurulmuşsa, zaten plan, çaba ve eylemler de buna paralel bir şekilde hedef odaklı ve başarı olasılığı yüksek olacaktır. Bireyin kişiliği, ruhsal yapısı, sahip olduğu yetenek ve deneyimleri, hayalleri ve hedefleri ile çelişiyorsa, gerçekçi olmayan olanaksız hedefler konulmuşsa, bu hayallerin gerçekleştirilmesi zor ve doğal olarak başarı olasılığı da düşük olacaktır. Unutulmamalıdır ki, gerçekçi ve akılcı hedeflere ulaşabilmek olası ve olanaklıdır ancak.

Img

Gerçeklere Dokunabilmek..

Evrenin gerçekleri vardır, dünyanın gerçekleri vardır, ülkenin gerçekleri vardır, bir de, belki de en önemlisi kendi şahsımıza ait gerçeklerimiz vardır. Kendimiz dışındaki tüm gerçeklere kolaylıkla dokunuruz, konuşuruz, yazarız, tartışırız, eleştiririz; hem de çoğu zaman acımasızca! Yaşamın diğer tüm gerçekleri gibi, kendi gerçeklerimize de kolayca dokunabiliyor, irdeleyebiliyor ve acımasızca eleştiriler yapabiliyor muyuz? Gerçeklerimizle yüzleşmek genellikle işimize gelmez, bizi rahatsız edebilecek gerçekleri görmezden ve bilmezden geliriz; görmek istemeyiz. Evet, başkalarına duyurmamız gerekmez belki ama, kendimizle paylaşabilmeliyiz gerçeklerimizi, eleştirebilmeliyiz, başkalarına yaptığımız kadar acımasız olamasa da! Dokunabilmeliyiz sadece kendimize sakladığımız gerçeklerimize; sorgulayabilmeli, irdeleyebilmeliyiz kendimizi, yanlışlarımız varsa görebilmeli ve düzeltebilmek için kendimizi, dokunabilmeliyiz gerçeklerimize!

Img

Yaşamı Sorgulama ve Düşünme Gücümüz

Konuları ve olayları anlayan, ciddi ve objektif olarak yorumlamaya çalışan bilinçli bireylerin dışında kalan insanların, basit ya da derinlikli herhangi bir konuda analitik düşünmeleri ve sorgulama yapabilmeleri çok zordur! Bu nedenle de "düşünen ve sorgulayan insan" tanımı ciddi önem kazanmaktadır. Günümüzün medya ve özellikle de sosyal medya etkisine teslim olmuş ve sorgulama yetisinden çok uzak kalmış bireyleri anımsayınca, insanlığın geleceği bakımından konunun çok daha ciddi boyutlarda bir sorun oluşturduğu gerçekliğine tanık oluruz. Sorgulayan, yaşadıklarını ya da gözlemlerini akılcı ve bilinçli değerlendirebilen bireylerin oranının, genel nüfusa oranla çok azınlıkta olduğu maalesef acı bir gerçektir. Bu sorunun farkında ve bilincinde olan her birey, genel anlamda yaşam ve insanlık için konunun çözümüyle yükümlüdür.

Img

Kendimizi yeterince tanıyor muyuz?

Her yaş ve her düzeydeki her insan için geçerli bir sorudur bu. İnsan yaşamının en temel sorunları hep bu sorunun içinde gizlidir. Çünkü kendisini yeterince tanımayan ve anlamayan bir insan, yaşadığı sorunlarını ve nedenlerini doğru okuyamaz ve adını tam olarak koyamaz. Bu nedenle öncelikle, kendimizi objektif olarak tanımamız gerekiyor. Düşünebilen ve aklını kullanabilen her insanın, kendisini tanıma yolunda ciddi adımlar atabileceğine inanıyorum. Yeter ki, ilk ve en önemli koşul olarak kendimizi sevelim, kendimize güvenelim ve aciz olmadığımıza inanalım. Düşünerek, aklınızı yoracak ölçüde objektif ve ciddi irdelemeler yaparak, kendinizi iyi tanıyabilirsiniz. Bunu becerdiğinizde ise, önceden tahmin bile edemeyeceğiniz büyük hedeflere ulaşabilir, gerçekleri anlamaya ve yaşamaya mutlaka daha yakın olursunuz.

Img

Ne İstediğini Bilmek

Yaşamınızda kendiniz için iyi, güzel ve yararlı gördüğünüz şeylere ulaşmak ve elde etmek istiyorsanız, öncelikle bu ulaşmak ve elde etmek istediğiniz şeylerin gerçekten “ne olduklarını” önceden bilmek durumundasınız. Dışarıdan ve uzaktan güzel gibi görünen, öyle algılanan bir şey, gerçekte öyle olmayabiliyor! Bir şeyin göründüğü gibi olup olmadığı ancak yaşandığında ya da içine girildiğinde anlaşılabilir. Gerçekte yanlış, zararlı ya da zarar verici nitelikli olan ama dışarıdan “iyiymiş gibi” görünen şeylerin cilası, boyası, kısaca insanı aldatan dış görünümü, maalesef insanlar için büyük tehlike olabilmektedir. Gerçeğinin ve iç yüzünün ne olduğunu yeterince bilemediğimiz ve anlayamadığımız şeyleri isterken ve onlara yaklaşırken aklımızı da kullanarak bir değil, iki değil, çok düşünmemiz ve gerçekten dikkatli olmamız gerekiyor.

Img

Sevginin Gerçekliği

Hepimiz, genelde yaşamı ve insanları severiz, sevdiğimizi söyleriz; ama bunun gerçekliğini saptamak için, içimizde irdelemeler yapmamız, öznel düşüncelerimiz ve inançlarımızla yüzleşebilmemiz gerekir. Çünkü insanların kendi öznel gerçekliklerini dışarıya yansıtmama çabası içinde olabildikleri gerçeğini de biliyoruz! İşte, sadece kendimizin bildiği içsel gerçeklerimizi irdeleyerek, yaşamı ve insanları ne kadar sevdiğimizi, ya da neden sevmediğimizi gerçekçi olarak anlamalı, bilmeli ve bunu kendimize itiraf edebilmeliyiz. Eğer bunu başarabilirsek, ve varsa eksik ve yanlışlarımızı düzeltebilirsek, sevgimizin boyutunun, niteliğinin ve içeriğinin farkında olarak, genel yaşama ve tüm insanlara daha doğrulukla, daha akılcı ve daha çok sevgiyle yaklaşabilir, her şeyin daha iyi ve daha güzel olması için çaba içinde olabiliriz; gerek kendimiz, gerek ailemiz ve çevremiz, gerekse tüm insanlık için.

Img

Derin İrdelemeler Yapabilmek

Düşünen her olgun insanın üzerinde derin irdelemeler yaptığı, ya içinden çıkamadığı ya da çıkmakta zorlandığı pek çok konusu mutlaka vardır. Düşüncelerinizi doyurabilen kitaplarınız, derinlere yapacağınız yolculuklarda ve irdelemelerde bir noktaya kadar size eşlik ederler. Bu derinlikli konuları, uygun ortamlarda ve derin düşünceleri seven deneyimli kişilerle irdelemek, bir arpa boyu da olsa size mutlaka yol aldıracaktır. Ancak, derin konularınızda, birlikte nitelikli irdelemeler yapabilecek insanları bulmak kolay olmuyor. Yaşamda önemli olan da zoru başarmak ise eğer, ve siz de derinlere yolculuklardan zevk alıyorsanız, kendinizle yaptığınız düşünsel monologlarınızdan kurtulmak için, sizi derinlere götürecek yolculuklarınıza arkadaşlar bulabilirseniz eğer, yolculuğunuz kesinlikle çok daha zevkli ve doyurucu olacaktır.